Korozyon betonarmeyi nasıl etkiler?
Betonun yüksek alkaliliği donatı üzerinde koruyucu bir ortam oluşturur. Zamanla karbonatlaşma, klorür etkisi, çatlaklar veya sürekli su girişi bu korumayı zayıflatabilir. Nem ve oksijenin bulunduğu koşullarda çelik korozyona başlayabilir.
Korozyon ürünleri hacimce büyür. Bu durum donatı çevresindeki betonun çatlamasına, kabarmasına veya dökülmesine yol açabilir. Süreç ilerlerse donatı incelir ve betonla tutunması, yani aderansı zayıflar. Kuşadası gibi denize yakın bölgelerde tuzlu çevrenin etkisi ayrıca incelenmelidir. Ancak her hasarın nedeni doğrudan deniz etkisi sayılmamalıdır.
- Donatı doğrultusunda uzun çatlaklar
- Beton örtüsünde kabarma ve dökülme
- Pas rengi akıntılar
- Açığa çıkmış veya kesit kaybetmiş donatı
- Beton ile donatının birlikte çalışma kapasitesinde olası azalma
Su nereden gelir?
Görünen lekeyle suyun giriş noktası aynı yerde olmayabilir. Su, yapı katmanları veya tesisat boşlukları boyunca ilerleyerek başka bir hacimde ortaya çıkabilir. Bu yüzden yalnız lekeli bölgeyi kaplamak kaynağı çözmez.
Çatı ve teraslar kadar bodrum perdeleri, balkon giderleri, tesisat, yağmur inişleri, havuz çevresi ve kontrolsüz peyzaj sulaması da araştırılmalıdır.
- Çatı, teras ve kenardaki alçak koruyucu duvarın (parapet) birleşimleri
- Temel ile bodrum perde duvarları
- Banyo ve diğer ıslak hacimler
- Temiz su, atık su ve yağmur suyu tesisatı
- Cephe çatlakları ve pencere birleşimleri
- Havuz, su deposu ve makine dairesi çevresi
Hangi belirtiler mühendislik incelemesi gerektirir?
Kolon, kiriş veya döşemede paslı akıntı ve çatlak varsa betonarme eleman da incelenmelidir. Beton yüzeyindeki kabarma ve açık donatı da aynı değerlendirmeyi gerektirir. Tavandan beton parçası düşme ihtimali varsa alan kullanılmamalı ve güvenli biçimde sınırlandırılmalıdır.
Termal kamera ve nem ölçer kaçak araştırmasında yararlı tarama araçları olabilir. Ancak donatı kesiti veya taşıyıcı güvenliği hakkında tek başına karar vermez.
- Aynı bölgenin her yağmurdan sonra yeniden ıslanması
- Tamir edilen yüzeyde kısa sürede tekrar kabarma
- Taşıyıcı elemanda pas izi ve çatlak
- Beton parçası düşmesi
- Donatıda görünür kesit kaybı
Kalıcı onarım sırası
Önce suyun gerçek kaynağı ve etkilenen alan belirlenir. Ardından beton ile donatının durumu incelenir; gerekirse beton örtüsü, karbonatlaşma, klorür etkisi veya başka malzeme özellikleri için test programı hazırlanır. Kesit kaybının taşıyıcı güvenliğe etkisi değerlendirilmeden yalnız yüzey onarımı yapılmamalıdır.
Su girişini durduracak yalıtım veya tesisat çözümü ile betonarme onarımı koordineli tasarlanmalıdır. Uygulama fotoğrafları, kullanılan malzemeler ve kapatılan donatı ayrıntıları teslim dosyasında saklanmalıdır.
- Kaçağın kaynağını bulun ve durdurun.
- Hasarın kapsamını mühendislik açısından belirleyin.
- Uygun onarım ve koruma detayını projelendirin.
- Gizli imalatları kapanmadan kontrol edip belgeleyin.
- Onarımdan sonra bölgeyi izleyin.
Kıyı koşulları, teraslar ve havuzlar
Kuşadası’ndaki yapılarda güneş, rüzgâr, tuz taşınımı ve mevsimsel kullanım birlikte düşünülebilir. Uzun süre kapalı kalan bir villada küçük bir tesisat kaçağı geç fark edilebilir. Açık teras, balkon, havuz çevresi ve makine dairesindeki sürekli nem de betonarme elemanların maruz kalma süresini artırabilir. Bu koşullar her yapıda aynı sonucu oluşturmaz; bakım ve inceleme programı yapının gerçek konumu ile detaylarına göre düzenlenmelidir.
Havuz veya su deposundaki kayıp suyun kaynağı bulunmadan yalnız beton yüzeyi onarmak yeterli değildir. Boru geçişleri, derzler, kaplama altı ve denge tankı ayrı ayrı test edilebilir. Çevredeki suyu uzaklaştıran drenaj sistemi de kontrol edilmelidir. Kaçak giderilse bile taşıyıcı elemandaki korozyon kendiliğinden düzelmez; hasar ayrıca değerlendirilmelidir. Mevsim sonundaki görsel kontrol erken belirtileri yakalamaya yardımcı olabilir. Bulgular tarihli fotoğraflarla izlenmeli ve bakım dosyasında güvenli biçimde saklanmalıdır.
- Uzun süre boş kalan yapıda düzenli kaçak kontrolü
- Teras ve balkon giderlerinin açık tutulması
- Havuz ile yapı arasındaki su hareketinin araştırılması
- Makine dairesi nem ve drenajının kontrolü
- Denize açık cephelerde betonarme yüzeylerin izlenmesi
Kaynaklar ve ileri okuma
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı – Binalarda Su Yalıtımı Yönetmeliği açıklaması
- AFAD – Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği
Bu yazı genel bilgi verir. Kesin sonuç için alanı yerinde görmek gerekir. Ürün kılavuzları ve güncel kurallar da kontrol edilmelidir.