Sorunu çözmek için önce havanın nereden geldiği bulunmalıdır. Pompayı değiştirmek veya daha güçlü bir model takmak her zaman çözüm sağlamaz.
Pompanın hava yaptığı nasıl anlaşılır?
Pompanın şeffaf kapağının altında birkaç küçük kabarcık görülmesiyle, giderek büyüyen bir hava boşluğu oluşması aynı durum değildir. Kabarcıkların ne zaman ortaya çıktığı ve su akışını etkileyip etkilemediği önemlidir.
Şu belirtiler kontrol gerektirebilir:
Şeffaf kapağın altında büyük hava boşluğu veya havuza su veren ağızlarda sürekli kabarcık görülmesi.
Pompanın ilk çalıştırmada su çekememesi ya da durduktan sonra içindeki suyu kaybedip yeniden çalışırken zorlanması.
Su akışının kesilip yeniden başlaması.
Alışılmadık ses, titreşim veya aşırı ısınma.
Denge tankında, pompaya su giden ağız çevresinde girdap oluşması.
Belirtinin ilk çalıştırmada mı, su seviyesi düştüğünde mi yoksa belirli bir boru hattı kullanılırken mi ortaya çıktığını not etmek, sorunun bulunmasını kolaylaştırır.
Su seviyesi düşükse pompa hava çekebilir
Skimmerlı havuzlarda su, havuzun yan duvarındaki yüzey toplama ağzından alınır. Su seviyesi bu ağzın çalışması için gereken seviyenin altına düşerse sisteme suyla birlikte hava girebilir.
Taşmalı havuzlarda ise taşan su önce denge tankında toplanır. Tanktaki su seviyesi fazla düşerse pompa buradan hava çekebilir.
Su eksilmesinin nedeni yalnızca buharlaşma olmayabilir. Otomatik su doldurma sisteminin çalışmaması, seviye sensörünün yanlış ayarlanması, su kaçağı veya fazla suyun tahliyeye gitmesi de araştırılmalıdır.
Sürekli su eklemek, seviyenin neden düştüğünü bulmanın yerini tutmaz.
Dışarı su sızmayan bir bağlantı da hava alabilir
Havuzdan pompaya su taşıyan borulara emiş hattı denir. Pompa çalışırken bu hattaki küçük bir açıklıktan içeri hava çekilebilir. Bu nedenle dışarıda su damlası görülmemesi, bağlantının sağlam olduğunu tek başına göstermez.
Hava girişinin olabileceği yerler arasında şunlar bulunur:
Pompanın şeffaf kapağındaki conta.
Boruların sökülebilir bağlantı parçaları, yani rakorlar.
Vanaların hareketli kısımları ve contaları.
Pompanın su boşaltma tapaları.
Çatlamış veya gevşemiş bağlantılar.
Kapak contasına yapışmış kir, contanın sertleşmesi, hasar görmesi veya yerine düzgün oturmaması da hava girişine yol açabilir.
Plastik parçaları aşırı sıkmak çatlamaya neden olabilir. Rastgele silikon veya yağ sürmek yerine, üreticinin önerdiği conta ve bağlantı yöntemi kullanılmalıdır.
Tıkanıklık veya yanlış vana konumu su akışını azaltabilir
Skimmer sepetinde, pompanın ön sepetinde ya da borularda biriken yaprak ve yabancı maddeler suyun geçişini zorlaştırabilir. Pompa yeterli su alamadığında akış azalabilir ve çalışma sesi değişebilir.
Kısmen kapalı bir vana veya yanlışlıkla açık bırakılmış bir hat da soruna neden olabilir. Hangi vananın hangi boruyu kontrol ettiği bilinmeden ayar yapılmamalıdır.
Pompanın gücü de tesisata uygun olmalıdır. Dar, uzun veya çok sayıda dirseği bulunan bir boru hattına daha güçlü pompa takmak, suyun pompaya ulaşmasını zorlaştıran koşulları ortadan kaldırmaz. Pompa seçimi, havuzun ve dolaşım sisteminin özellikleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
Kaynak: BS EN 16713-2 — Ev tipi havuz dolaşım sistemleri
Kirli filtre de su akışını azaltabilir. Ancak pompa içinde hava görülüyorsa, havanın nereden girdiği ayrıca araştırılmalıdır.
Her gürültü hava kaçağı anlamına gelmez
Pompadan çakıl taşı dönüyormuş gibi bir ses gelmesi, her zaman dışarıdan hava girdiğini göstermez.
Pompa girişindeki basınç fazla düştüğünde suyun içinde küçük buhar kabarcıkları oluşabilir. Bu kabarcıkların aniden çökmesine kavitasyon denir. Kavitasyon gürültüye, titreşime ve zamanla pompanın iç parçalarında aşınmaya neden olabilir.
Hava kaçağında dışarıdaki hava sisteme girer. Kavitasyonda ise kabarcıklar suyun içinde oluşur. İki sorun aynı anda da görülebilir.
Bu nedenle yalnızca sesi dinleyerek karar verilmemeli; su seviyesi, borular, vanalar ve pompanın tesisata uygunluğu birlikte kontrol edilmelidir.
Kontrol sırasında nelere dikkat edilmeli?
Pompayı susuz çalıştırmayın. Pompa çalışırken veya sistemde basınç varken pompa ve filtre kapaklarını açmayın.
Bakım öncesinde elektrik beslemesi kesilmeli, otomatik sistemin pompayı yeniden çalıştırması önlenmeli ve sistemdeki basınç cihazın kullanım kılavuzuna uygun biçimde giderilmelidir. Bu işlemlerin nasıl yapılacağı bilinmiyorsa teknik yardım alınmalıdır.
Kaynak: Pentair — Pompa kullanım ve güvenlik kılavuzu
Kontrolde şu sıra izlenebilir:
Su seviyesine bakılır. Havuzda veya denge tankında pompaya yeterli su sağlayacak seviye bulunmalıdır.
Sepetler kontrol edilir. Skimmer ve pompa sepetindeki birikintiler, gerekli güvenlik işlemlerinden sonra temizlenir.
Kapak ve conta incelenir. Kir, hasar ve yanlış oturma olup olmadığına bakılır.
Vanalar ve bağlantılar değerlendirilir. Vanaların doğru konumda olduğu ve görünen parçalarda çatlak bulunmadığı kontrol edilir.
Sorun sürüyorsa teknik test yapılır. Özellikle toprak altında kalan borulardaki hava girişini bulmak için uzman incelemesi gerekebilir.
Havuza otomatik kimyasal veren bir sistem varsa, su dolaşımı durduğunda kimyasal beslemenin de durması gerekir. Aksi hâlde borularda tehlikeli kimyasal birikimleri oluşabilir. Bu nedenle su akışını algılayan güvenlik düzeni de kontrol edilmelidir.
Kaynak: HSE — Yüzme havuzlarında sağlık ve güvenlik
Ne zaman uzman desteği alınmalı?
Pompa sürekli hava çekiyor, suyu içinde tutamıyor, aşırı ısınıyor veya belirgin biçimde titriyorsa çalıştırmaya devam ederek sorunun düzelmesini beklemeyin.
Su seviyesinin neden düştüğü anlaşılamıyorsa, toprak altındaki borulardan şüpheleniliyorsa veya elektrik panosunda nem görülüyorsa teknik destek alınmalıdır. İnceleme yalnızca pompayı değil, suyun pompaya ulaştığı hattı da kapsamalıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme içindir. Havuzunuza uygun çözüm, yerinde inceleme ve cihazların kullanım kılavuzları dikkate alınarak belirlenmelidir.