İmar barışının temel amacı ve kapsamı

İmar barışı, 2018’de yürürlüğe giren düzenleme kapsamında belirli ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılar için Yapı Kayıt Belgesi oluşturulmasına dayanan uygulamadır. Kapsam açısından 31 Aralık 2017 tarihinden önce yapılmış olma koşulu önem taşır; ayrıca belge düzenlenemeyecek alan ve yapı türleri de vardır. Bu nedenle yalnız “bina eski” demek kapsamın sağlandığını göstermez. Yapı Kayıt Belgesi verilmesine ilişkin usul ve esaslar belge, yapı ve başvuru bilgilerinin birlikte değerlendirilmesini gerektirir.

Yeni başvuru dönemi ile mevcut belge işlemleri farklıdır

İmar barışındaki yeni başvuru süresi 15 Haziran 2019’da sona ermiştir. İnternette hâlâ duran eski başvuru kılavuzlarını güncel başvuru ilanı gibi kullanmayın. Eldeki belgenin sorgulanması, düzeltilmesi, devre ilişkin işlemler veya ilgili taşınmazın satışı ayrı başlıklardır. Tarihsel bitiş, Bakanlığın 18 Haziran 2019 tarihli duyurusunda yer alır.

18 Eylül 2026 itibarıyla bu yazıda ele alınan güncel uzatım: 7579 sayılı Kanun sonrasında yayımlanan duyuruda, Yapı Kayıt Belgesi bulunan yapılarla bağlantılı belirli Hazine taşınmazlarının hak sahiplerine satışında başvuru ve ödeme için 31 Aralık 2026 tarihi açıklanır. Hak sahipliği, satışa uygunluk ve dosya koşulları ayrıca incelenir. Bu tarih bütün ruhsatsız yapılar için yeni belge başvuru tarihi değildir. Ayrıntılar için Bakanlığın 2026 satış ve ödeme açıklamasına bakın.

Belgeyi okurken hangi bilgileri karşılaştırmalısınız?

Belge numarası bulunan bir çıktı görmekle yetinmeyin. Satın alınacak veya tadilat yapılacak bölümün gerçekten o belgenin konusu olup olmadığını kontrol edin. Bir binanın başka bir bölümü için düzenlenmiş belgeyi bütün bina adına verilmiş kabul etmek hatalı karar doğurabilir.

  • İl, ilçe, mahalle ve adres bilgileri.

  • Ada, parsel ve varsa bağımsız bölüm bilgisi.

  • Konut veya işyeri gibi kullanım türü ve beyan edilen alan.

  • Belgenin binanın tamamıyla mı, belirli bir bağımsız bölümle mi ilgili olduğu.

  • Yapının belgeye esas dönemdeki durumu ile bugün görülen eklemeler.

  • İlgili idare kayıtlarında iptal, düzeltme veya inceleme bulunup bulunmadığı.

Fark gördüğünüzde satış veya yapım sözleşmesine varsayımla devam etmeyin. Sorunu mevcut belge, belediye projesi ve saha ölçüsüyle somutlaştırıp ilgili kuruma iletin. Özel taşınmaz bilgilerini açık ilan veya sosyal medya üzerinden paylaşmanız gerekmez.

Yapı Kayıt Belgesi tapu veya iskân yerine geçer mi?

Geçerli bir Yapı Kayıt Belgesi, şartları sağlandığında ve talep üzerine elektrik, su ve doğal gaz bağlantısı işlemlerinde kullanılabilir. Ayrıca gerekli koşullar ve belgeler tamamlandığında tapuda cins değişikliği ve kat mülkiyeti işlemlerine dayanak olabilir. Bakanlığın 2018’de yayımladığı usul ve esas açıklaması bu imkanların tarihsel düzenleme içindeki yerini gösterir; bugünkü işlem, belgenin geçerliliği ve dosyanın koşulları üzerinden değerlendirilir.

Belgeyle birlikte bazı işlemler mümkün olabilse de tapuda cins değişikliği veya kat mülkiyeti kendiliğinden oluşmaz; o işlem için aranan belgeler ve koşullar ayrıca tamamlanır. Aynı şekilde Yapı Kayıt Belgesini yapı kullanma izni ya da yapı ruhsatıyla eş anlamlı kullanmayın. Belge türlerini karşılaştırmak için imar affı ve yapı belgeleri rehberine bakabilirsiniz.

Satış görüşmesinde “belgeli ev” yerine belgenin tam adını sorun. Tapu niteliği, ruhsat dosyası ve mevcut kullanım bir arada anlaşılmalıdır. Belediyenin yapı kullanma izni ve ruhsat başvuru sayfaları, bu başlıkların ayrı idari işlemler olduğunu gösterir.

Deprem güvenliği ve yeniden yapım açısından sınırları

Yapı Kayıt Belgesi bir deprem performans analizi değildir. Yapının güvenliği konusunda yalnız bu belgeye veya binanın dış görünüşüne dayanarak karar verilmez. İhtiyaca uygun mühendislik incelemesi ayrıca yapılmalıdır.

Usul ve esaslar, belgenin yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar olan durumuyla ilgilidir. Yapı yeniden yapılacaksa yürürlükteki plan ve mevzuat koşulları esas alınır. Eski yapının kat sayısını ve taban alanını aynen yeniden yapabileceğinizi varsaymayın. İdari kayıt ile teknik güvenlik arasındaki ayrım, belgenin kullanımına ilişkin düzenlemelerde de önemlidir.

Tadilat öncesinde izlenecek pratik yol

Önce yapının belge dosyasını tamamlayın; ardından yapılacak işi yazılı tarif edin. Çatı yenilemesi, yeni oda, balkon kapatma, kullanım değişikliği veya güçlendirme birbirinden farklı inceleme ve izinler gerektirebilir. Kuşadası Belediyesi’nin ilgili başvuru bilgilerini esas alarak işlem kapsamını yetkili idareye sorun.

Uygulama teklifinde belgelerin incelenmesi, gerekli proje ve izinlerin alınması ve sahadaki yapım işi ayrı aşamalar olarak gösterilsin. Böylece işin başlaması için hangi kararın beklendiği anlaşılır. Yerinde ölçü, proje veya ruhsat incelemesi tamamlanmadan verilen “kesin yapılır” sözüne göre bütçe kurmayın.

Sık sorulan sorular