Önce hangi soruya cevap aradığınızı belirleyin
“Binama deprem testi yaptırmak istiyorum” demek, yapılacak işi tek başına açıklamaz. Önce beklentinizi netleştirin:
Binanın 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı sayılıp sayılmadığını mı öğrenmek istiyorsunuz?
Binanın depremde nasıl davranabileceğini ve hangi yönlerinin yetersiz kaldığını mı öğrenmek istiyorsunuz?
Güçlendirme yapılması gerekip gerekmediğini mi değerlendirmek istiyorsunuz?
Bu soruların cevapları, başvuracağınız kuruluşu ve hazırlanacak raporun kapsamını belirler.
Riskli yapı tespiti nedir?
Riskli yapı tespiti, binanın 6306 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesini sağlayan resmî bir işlemdir. Bu tespiti, Kentsel Dönüşüm Başkanlığı tarafından lisanslandırılmış kurum ve kuruluşlar yapabilir.
Bina sahiplerinden biri veya kanuni temsilcisi başvurabilir. Hazırlanan rapor ilgili idarenin incelemesine girer.
Riskli yapı tespiti uygun bulunduğunda tapu bildirimi ve diğer resmî işlemler yürütülür. Süreç; bildirim, itiraz, tahliye ve yıkım gibi hukuki sonuçlar doğurabilir. Başvuru ve işlem ayrıntıları Kentsel Dönüşüm Başkanlığının riskli yapı bilgilendirmesinde açıklanır.
Bu nedenle başvurmadan önce kuruluşun güncel lisansını ve rapor sonrasında hangi işlemlerin başlayabileceğini öğrenin. Başvuru yöntemini ve geçerli süreleri ilgili kurumdan doğrulayın.
Deprem performans analizi nedir?
Deprem performans analizi, binanın hesaplarda esas alınan deprem etkisine nasıl karşılık verebileceğini inceler. Amaç, binanın yönetmelikteki değerlendirme hedeflerini karşılayıp karşılamadığını belirlemektir.
Çalışmada yalnızca betonun sağlamlığına bakılmaz. Binaya ilişkin bilgiler birlikte değerlendirilir:
Varsa mevcut projeler ve binanın bu projelere uygunluğu,
Kolon, kiriş ve diğer taşıyıcı bölümlerin ölçüleri ve yerleşimi,
Betonun ve beton içindeki çeliklerin, yani donatının özellikleri,
Temel ve zemin bilgileri,
Mevcut hasarlar, onarımlar ve sonradan yapılan değişiklikler.
Yerinde inceleme, ölçüm ve gerekli deneylerden elde edilen bilgiler mühendislik hesaplarında kullanılır. Sonuçlar, güçlendirme ihtiyacının ve uygun çözümlerin değerlendirilmesine yardımcı olur. Bu çalışmaların teknik esasları Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği’nin mevcut binalarla ilgili bölümünde yer alır.
Performans analizi raporu ile güçlendirme projesi de aynı şey değildir. Güçlendirme gerekiyorsa uygulanacak çözümün ayrıca projelendirilmesi gerekir.
Hangi durumda hangi çalışmaya başvurmalısınız?
Konu | Riskli yapı tespiti | Deprem performans analizi |
|---|---|---|
Amaç | Binayı 6306 sayılı Kanun kapsamında değerlendirmek. | Binanın hesaplarda esas alınan deprem etkisine karşı durumunu ve yetersizliklerini değerlendirmek. |
Kiminle görüşülür? | Güncel lisansı bulunan riskli yapı tespit kuruluşuyla. | Çalışmanın kapsamını belirleyecek inşaat mühendisiyle. |
Sonuç ne sağlar? | Tespit uygun bulunursa bildirim, itiraz, tahliye ve yıkım gibi resmî işlemler gündeme gelebilir. | Güçlendirme ihtiyacını ve seçeneklerini değerlendirmeye yardımcı olur; tek başına resmî riskli yapı tespitinin veya güçlendirme projesinin yerine geçmez. |
Tadilat öncesinde binanın taşıyıcı bölümleri hakkında endişeniz varsa: Planladığınız değişikliği mühendise anlatın. Gerekli incelemenin kapsamı, yapılacak iş ve binanın durumuna göre belirlenmelidir.
Görüşmeye giderken varsa bina projelerini, eski raporları ve yapılan değişikliklere ilişkin bilgileri hazırlamanız yararlı olur. Fotoğraflar ilk görüşmeye yardımcı olabilir; ancak fotoğraf üzerinden binaya “güvenli” veya “riskli” kararı verilemez.
Deprem sonrası hasar tespiti de farklı bir işlemdir
Depremden sonra yetkili ekiplerce yapılan hasar tespiti, bu iki çalışmayla karıştırılmamalıdır. Önceden hazırlanmış bir performans raporu, yeni bir depremde hasar gören binanın kullanılabileceği anlamına gelmez.
Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği de depremde hasar görmüş bir binanın deprem güvenliğinin, mevcut binalar için tanımlanan bu yöntemlerle belirlenemeyeceğini belirtir. Hasarlı binanın güçlendirilmesi ise ayrıca ele alınır. İlgili hükümler: Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği, 15.1.6–15.1.7.
Teklif alırken neleri sormalısınız?
Teklifte yalnızca “bina testi” veya “deprem raporu” yazması yeterli değildir. Yapılacak iş açıkça tarif edilmelidir.
Şu soruların yazılı cevaplarını isteyin:
Hangi çalışma yapılacak ve rapor hangi amaçla kullanılabilecek?
Binada hangi incelemeler, ölçümler ve deneyler yapılacak?
Mevcut projeleri ve gerekli zemin bilgilerini kim sağlayacak?
Çalışmayı hangi mühendisler yürütecek?
Fiyata hangi işler dâhil, hangileri ayrıca ücretlendirilecek?
Teslim edilecek rapor neleri açıklayacak?
Güçlendirme gerekirse proje hizmeti teklife dâhil mi?
Rapor tesliminde de yalnızca sonuç sayfasıyla yetinmeyin. Sonucun hangi incelemelere dayandığını, hangi varsayımların kullanıldığını ve sonraki adımların neler olduğunu açıklamalarını isteyin.
Bu yazı genel bilgilendirme içindir. Binanıza ilişkin kararlar, gerekli incelemeler ve güncel mevzuat doğrultusunda verilmelidir.